*12 مقالات و دانستنیها

تعریف تواشیح

تعریف تواشیح

تواشيح چيست ؟ موشحات چيست ؟ چه تفاوتي با اناشيد ، مدائح، ابتهال، مناجاه، دعا، قوالي،مولودخواني و مداحي دارد؟
تواشيح هنري است ديني كه از تركيب دو هنر شعر و موسيقي تشكيل شده است.

بنابراين دو تعريف مجزا دارد : ۱ـ تواشيح از حيث نغمات و موسيقي ۲ـ تواشيح از حيث شعر و ادب

قبل از توضيح و تعريف موارد فوق ابتدا با ريشه واژه تواشيح و موشحات از نظر لغوي و وجه تسميه آنها آشنا مي شويم ، تواشيح جمع كلمه توشيح است يا وشاح و موشحات جمع كلمه (مُوَشح) كه از ريشه (وشح) به معناي آراستن است و به دو بندي كه با نگينهائي از لؤلؤ و جواهرات قيمتي مرصع شده باشد و زنان به جهت زيبايي بر گردن مي بندند اطلاق مي شود و نيز به نوعي شعر از حيث وزن و عروض هم گفته مي شود .  تواشيح  كلمه اي است عربي و هيچ ريشه اي در زبانهاي ديگر ندارد.

امّا از حيث كاربردي و اصطلاح عام : تواشيح آواز ديني است كه موضوعات آن يا دعائي است و يا در مدح حضرت رسول (ص) و ائمه اطهار (عليهم السلام) ، زبان آن عربي است و اغلب بدون همراهي ساز است ، داراي تكخوان است و گروهي كه با آن همراهي كنند كه به (بطانه) معروفند، مملو از هنرهاي زيباي تنغيمي است و عموماً ريتميك است.

و اما موشح و موشحات : اصولاً به يك مكتب موسيقي مستقل در موسيقي عرب اطلاق مي شود كه در اندلس نشأت گرفته بود و اعم از تواشيح است چرا كه شامل اشعار غير ديني هم مي شود ، پس هرگاه بگوئيم موشحات ممكن است تواشيح باشد و ممكن است نباشد اما با همان قالب لحني و شعري
 

لطفا براي دستيابي به مطالب بيشتر دراين خصوص بر روي لينك زير كليك نماييد

برای مشاهده و یا دانلود روی لینک زیر کلیک کنید

مطالب بيشتر

تعريف موشحات از نظر قالب شعري:
همانگونه كه عنوان شد موشحات يك مكتب موسيقي عربي(*) مستقل است كه با ساير مكاتب موسيقي عرب فرق دارد از جمله تفاوت هاي اساسي آن با ساير مكاتب موسيقي مي توان به بحث زير اشاره نمود:

۱ـ موشح نوعي طغيان و عدول از شيوه ادائي عام در موسيقي عرب تلقي مي شود ، به اين جهت كه مكاتب ديگر موسيقي ، همواره موسيقي در خدمت شعر است بدين معني كه شعر استواري خودش را حفظ مي كند و موسيقي بايد خود را با آن وفق دهد ولي در موشحات مسأله عكس است يعني در اينجا شعر است كه بايد خود را با نغمات و الحان وفق دهد به همين دليل اوزان شعري موشحات با ساير اوزان عروض در شعر عرب فرق دارد .

۲ـ معمولاً در شعر ساير مكاتب موسيقي (مطلع) بيت اول بسيار قوي و جذاب سروده مي شود اما در موشحات آخرين قفل(خرجه) چنين صفتي دارد .

شعر موشح سنتي و متداول قديم از چهار قسمت تقسيم مي شود : ۱ـ (معني) بديهي است كه در شعر بايد هدف مشخصي دنبال شود و بگونه اي معني از اول تا آخر اشعار دنبال مي شود.

۲ـ (قفل) بيت يا ابياتي از شعر است با قافيه اي مشخص كه معمولاً در ابتداي موشح قرار مي گيرد و بعد از چند بيت با قافيه هاي مختلف ، همراه با قافيه اول تكرار ميشود كه به آن (سمط) نيز مي گويند . سمط كه جمع آن اسماط است ، به معني بند تسبيح يا گردن بند است كه بقيه ابيات را به هم متصل مي سازد .عموماً موشح حداكثر ۷ قفل دارد . هميشه تعداد ابيات كمتر از اقفال است . چرا كه بيت بين دو قفل قرار مي گيرد .

*از آنجائيكه موسيقي عربي اصولاً همراه با كلام است و كارهائي چون اوپرا و اوپرت و سمفوني… در آن يافت نمي شود و بسيار نادر مي توان موسيقي بدون كلام همچون بشرف و سماعي در آن پيدا نمود پس هرگاه لفظ موسيقي عرب عنوان شد منظور همان موسيقي با كلام است . اگر موشح بيش از ۶ قفل و ۵ بيت داشته باشد (تام) نام دارد و اگر كمتر باشديا اينكه قفل نداشته باشد (اقرع) ناميده مي شود .معمولاً موشح تام با قفل شروع مي شود و اما موشح اقرع با بيت .

۳ـ بيت: شعري است كه بين دو قفل سروده مي شود و به آن (دور)نيز مي گويند بيت از اجزايي تشكيل مي شود كه به هر كدام غصن مي گويند و جمع آن اغصان است و معمولاً هر بيت سه غصن دارد . تشابه ابيات از نظر وزن و تعداد اجزاء شرط است .

۴ـ خرجه :قفل آخر موشح را خرجه مي گويند . خرجه بايد از حيث معني و لحن در اوج زيبائي باشد و نتيجه نهايي باشد و هيجان را در مستمع بوجود آورد .
انواع موشحات از حيث شعري : الف : اشتراك وزن اقفال و ابيات و عدم تشخيص دقيق آنها ب : تفاوت شديد بين وزن اقفال و ابيات و واضح بودن آن براي مستمع ج: مطابق اوزان عروضي معروف و متداول شعر عرب د : عدم وجود وزني مشخص و از هم پاشيدگي كلمات به شكلي غريب كه صحت و سقم آن ناپيداست كه با شيوه آهنگسازي جبران مي شود . ه ـ عليرغم عدم رعايت دقيق اعراب ( كشيدن حركات كوتاه بيش از حد لازم ، يا ساكن كردن متحرك و حركت دادن ساكن ) معنا را مي رساند و براي مستمع مفهوم است گرچه در اين نوع ممكن است (وشّاح) بر كلمه اي بي معني مكث كند يا آنرا بكشد تا براي وي به منزله عصايي باشد كه به آن تكيه كند.

 

برای دیدن مطالب مرتبط و دیگر مقالات ما روی لینک زیر کلیک کنید

برای مشاهده و یا دانلود روی لینک زیر کلیک کنید

مقالات و مطالب و دانستنی های وب سایت نسیم قدر

برچسب ها

admin

کانال تلگرام گروه نسیم قدر @nasimeghadr اینستاگرام گروه نسیم قدر @nasimeghadrgroup #

دیدگاهتان را بنویسید

نوشته های مشابه

همچنین ببینید

بستن
بستن